Hastalıklar

Parkinson Hastalığı

Nöroloji beyin, omurilik ve çevre sinirleri ile ilgilenen bilim dalıdır. Nörolojik hastalıklar her yaştan insanda meydana gelebileceği gibi bazı nörolojik hastalıklar biyolojik ve psikolojik yaşlanma sonucu meydana gelen değişikliklerle yaşlı bireylerde daha sık görülebilir. Bu hastalıklar biri Parkinson hastalığıdır.

Beyinde dopamin isimli bir molekülü üreten nöronların kaybı ile ortaya çıkmaktadır. Dopamin salgılayan hücreler özellikle beyin sapında substantia nigra isimli bir bölgede bulunmaktadır ve beyinde motor hareketin düzenlenmesi görevini üstlenmiş olan başka bir bölge ile yakın ilişki halindedir. Dopamin sinir hücreleri arası iletişimi sağlayan  maddelerden biridir.  Substantia nigradaki hücrelerin zamanından önce ölmesi sonucunda yeterli dopaminerjik sinyalin  gitmemesi beynin niçin ve nasıl hareket edeceğine dair gerekli mesajları alamamasına ve hareketlerin kontrol edilmesi zorlaşmasına neden olmaktadır. 

Belirtiler:

  • İstirahat halinde el ve bazen de ayaklarda titreme (Tremor)
  • Kaslarda sertlik, hareket güçlüğü (Rijidite)
  • Hareketlerde yavaşlama (Bradikinezi)
  • Denge bozukluğu ve düşmeler (Postural Instabilite)
  • Küçük adımlarla yavaş ve öne eğik yürüme
  • Maske yüzü görünüm
  • Yazılarda küçülme ve yazı yazma yeteneğinin bozulması
  • İleri dönemlerde araba kullanamama, yardımsız giyinememe, banyo yapamama.

Tremor: 

            Doktora en sık başvurma nedenidir. Tremor sıklıkla bir taraftaki elde, bazen de bir ayakta ortaya çıkar.  Titreme tek bir parmağın titremesine sınırlı kalabildiği gibi bazen de dili, dudakları ve çeneyi etkileyebilir. Ellerde para sayma hareketi şeklinde tremoru vardır. Ayakta ortaya çıktığı zaman pedala basma hareketine benzerdir. Parkinson hastalığında etkilenmiş olan el veya ayak, diğer hastalıklarda görülebilen titremelere benzemeksizin, dinlenme sırasında meydana gelir (istirahat tremoru)   

Rijidite:

Normalde kasların dinlenme halinde yumuşak ve gevşek olması gerekirken rijidite varlığında  dinlenme  halinde  bile  sabit  biçimde gergin  ve elle hissedilebilen  belli bir sertlikte olduğu görülür. Parkinson hastalığında rijidite en sık el, ayak bileği, dirsek veya diz gibi eklemlerde saptanır. Bazen kas sertliği eklemde sanki “dişli çark” takılması varmış gibi hissedilir. Hastalar kas sertliğini yorgunluk, batma hissi, ağrı veya kramp şeklinde hissedebilirler.   

Bradikinezi  (Hareketlerde yavaşlama):

Hareket yavaşlığı günlük yaşamdaki faaliyetlerin tümünün belli bir yavaşlıkta olmasına yol açar.  Hareketlerin düzenli aralarla tekrarı ve eklemlerin hareket açıklığı azalmıştır. “Akinezi” ise hareketsizlik anlamı taşır ve genellikle hastalığın ilerlemiş olduğu dönemlerde ortaya çıkar. Böyle hastalar sadece kıpırdamadan oturur ve sabit bir bakışla bakarlar.  

Postural instabilite:

Parkinsonlu kişiler sarkık omuz ve başı öne uzatma eğilimindedir. Kambur dururlar.  Dengelerini sağlamada zorlanırlar. Bu düşme riskini artırır.

Yürüyüş Bozuklukları :

Yürüyüş bozukluğunun en önemli işareti kol salınımlarındaki azalmadır.  Küçük ve hızlı adımlar atarlar. Yürüme bozukluğu olan hastalar bazen düzgün biçimde yürürken aniden ayakları yere yapışmış gibi kalakalırlar ve “kilitlenme” olarak tanımlanan durum ortaya çıkar.   

Maske Yüz:

Mimiklerin azalması ve mırıldanır tarzda konuşma ile karakterizedir.  Yutma güçlüğü de görülebilir. 

El Yazısının Bozulması 

Hareket yavaşlığı ön planda olan Parkinson hastalarının el yazısında harfler küçülme eğilimindedir. Harflerin şekilleri normaldir, ama yazı yazdıkça giderek küçülür ve okunamayacak hale gelebilir. Bu duruma “mikrografi” adı verilir. 

Parkinson Hastalığı Tedavisi:

            Tedavide öncelik ilaçtır. İlaç tedavi ile dopamin maddesinin üretim açığı kapatılmaya çalışılır ancak ilaçlar sayesinde hastalık tedavi edilmiş bulunmuyor sadece şikayetlerin önüne geçilmiş olunuyor ve hastalığın ilerlemesi yavaşlatılmış oluyor. Tedavi hastanın yaşına, hastalığının belirtilerine ve evresine bağlı olarak belirlenir.

            Cerrahi tedavide beyin pili (derin beyin stimulasyonu) ve beyne lezyon cerrahisi(ablatif yöntemler) olmak üzere iki seçenek bulunuyor.

Gerontolog ve Sosyal Hizmet Uzmanı Ecem BİLGEN

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s