Hastalıklar

Kanser

Kanser kısaca hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu oluşan, yakındaki ve uzaktaki başka organlara da yayılarak kişiyi kısa zamanda ölüme götürebilen bir hastalıktır. 

Normal vücut hücreleri bazı etmenler sonucu anormal çoğalmaya başlar ve anormal çoğalan hücre bir tümöre dönüşür. Tümörün kan dolaşımından beslenmesi sonucu tümör daha fazla büyür. İlerleyen aşamalarda tümör kan dolaşımı sistemi ile diğer organlara hücum etmeye başlar. Kanser hücrelerinin oluştukları bölgeden ayrılarak doğrudan veya dolaşım yoluyla vücudun diğer bölgelerine yayılmasına “metastaz’’ denir. Bu seyrin tamamı kansere sebep olur. Kanserli hücrelerin köken aldığı organ ve hücre tipine göre hastalık adlandırılır.

Kanserin 10 temel özelliği:

  1. Büyüme baskılayıcılardan kaçma
  2. Bağışıklık sisteminden kaçma
  3. Hücresel ölümsüzlüğün etkinleştirilmesi
  4. Kanserleşmeyi destekleyen inflamasyon
  5. İnvazyonun ve metastazın aktivasyonu
  6. Yeni damar oluşumunun desteklenmesi
  7. Genetik kararsızlık ve mutasyonlar
  8. Hücresel ölüme direnç
  9. Enerji metabolizmasını değiştirme
  10. Çoğalma sinyalinin sürdürülmesi

Kanserin Nedenleri

  1. %35 Rastgele Mutasyonlar (çoğu yaşla ilişkili)
  2. %15 Genetik Faktörler
  3. %50 Çevresel Faktörler (sigara, alkol, obezite, virüs ve bakteri, UV ışınları, radyasyon)

Kanserin Belirtileri

Kanserin belirti ve bulguları köken aldığı doku ve organlara göre değişir. Hatta bazen hiç belirti ve bulgu vermeden kontrol muayenelerinde kanser tanısı konulabilir. Genel anlamda kanserler belirti verdiklerinde ileri evrededirler.

  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • Ateş
  • Halsizlik
  • Ağrı
  • Vücutta hissedilen kitleler
  • Cilt değişiklikleri
  • Kanama
  • Dışkılama veya idrar yapma alışkanlığında değişiklik
  • Öksürük ve horlama
  • Ses kısıklığı, yutma zorluğu
  • Ben ve siğillerdeki değişiklikler

Meme Kanseri

Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Mamografi, klinikte meme muayenesi ve kendi kendine meme muayenesi tanıya yardımcı olan en önemli tarama yöntemleridir. Klinik meme muayenesi kırk yaşından itibaren yılda bir yapılmalıdır. Klinik meme muayenesinde herhangi bir bulgu saptandığında mamografi önerilir. Tarama amaçlı mamografi incelemesi 50-69 yaş arası tüm kadınlara, her iki yılda bir, her iki meme için yapılmalıdır.

Kolorektal Kanserler

Hastalığı erken dönemde yakalamak için uygun rektal muayene, gaitada gizli kan, kolonoskopi uygulamaları gibi tarama yöntemleri bulunmaktadır. Tarama testleri kolon kanserinden ölümleri 50- 75 yaş grubunda önemli ölçüde azaltmaktadır. 50-75 yaş arası tüm erkek ve kadınlarda her yıl gaitada gizli kan testi (GGK) ve her 10 yılda bir kolonoskopi yapılmalıdır.

Serviks Kanseri

Ulusal kanser kontrol programına göre otuz beş-kırk yaş aralığındaki tüm kadınlardan en az bir kez smear alınmalıdır ve smear alımı beş yıllık aralıklarla tekrarlanmalıdır. Son iki testi negatif olan altmış beş yaşındaki kadınlarda taramaya son verilmelidir.

Prostat Kanseri 

Tarama başlangıç yaşı ortalama 50 olup yaşam beklentisinden 10 yıl önceye kadar yıllık rektal muayene ile tarama önerilmektedir. Birinci derece tek yakınında, 65 yaş öncesi prostat kanseri saptanan kişiler yüksek risk grubunda yer alıp bunların taraması 45 yaşında başlatılmalıdır. Şayet yakınında birden çok kimse 65 yaş altında prostat kanseri olmuşsa tarama başlatma yaşı 40’a indirilmelidir.

Kemoterapi

Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek veya bu hücrelerin büyümesini kontrol altına almak için yapılan tedavidir. Antikanser ilaçlar kanserli hücrelerin büyümesi ve çoğalmasını engellemektedir. Bu ilaçlardan sağlıklı hücrelerin etkilenmesi de mümkün olmaktadır, özellikle normalde de hızlı çoğalması gereken hücreler daha çok etkilenmektedir. Ancak bu hücrelerin kendilerini tedavi sonrası yenileyebileceği hastaya açıklanmalıdır.

Radyoterapi

Amacı radyasyon kullanılarak kanser hastalığının tedavi edilmesi anlamına gelir. Radyoterapi ile verilen yüksek dozdaki radyasyon, kanserli hücreleri öldürebilir ve bölünüp çoğalmalarını engelleyebilir. Radyasyondan etkilenebilecek normal dokuların minimum düzeyde olmasını sağlamak, planlamanın temel amaçlarından biridir.

Gerontolog ve Sosyal Hizmet Uzmanı Ecem BİLGEN

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s