Polifarmasi

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler

Farmakodinami; organizmaya alınan bir ilacın, belli bir zaman içerisinde etkisinin ya da etkinliğinin şekli, gücü ve süresinin incelenmesidir. Her ilaç her bireyde etkisini farklı şekilde gösterebilir. İlaçların oluşturacağı etkinin çabukluğu, süresi, şiddeti çeşitli faktörler tarafından etkilenerek değişim gösterebilir.

  • İlacın veriliş yolu ve şekli
  • İlacın veriliş zamanı
  • Vücut ağırlığı
  • Cinsiyet
  • Genetik faktörler
  • Eliminasyon organlarının hastalıkları
  • Diğer ilaçların vücutta bulunması
  • Tolerans

İlacın veriliş yolu ve şekli: İlaçların uygulama yerlerine göre emilim hız ve derecesi farklıdır. Örneğin oral(ağız yoluyla) verilen bir ilaç parenteral( damar içi yoluyla) verilene oranla daha az ve geç emilebilir. Bu nedenle oral yolla alınan ilacın dozu, parenteral yolla alınana göre yüksektir.

İlacın veriliş zamanı: Bir ilacın veriliş zamanı etki şiddetini ve süresini değiştirebilir. Yan etkisi uyku hali, uyuşukluk gibi çalışma potansiyelini olumsuz etkileyen sedatifler gece, uykuyu olumsuz etkileyen efedrin gibi merkezi sinir sistemini uyaran ilaçların ise sabahları alınması daha uygundur.

Vücut ağırlığı: İlaçların erişkin dozu, 70 kg. ağırlığındaki bir kişiye verilmesi öngörülen dozdur. Bu doz, kişinin ağırlığına göre değiştirilmelidir. Hiç bir zaman 120 kg ağırlığındaki bir yetişkin ile 50 kg ağırlığındaki yetişkine aynı miktarda ilaç verilmemelidir.

Cinsiyet: Birçok ilacın etkisi hastanın cinsiyetine bağlı olarak değişmez. Ancak bazı ilaçların etkileri erkek ve kadında farklı bulunmuştur. Örneğin kadınlar trisiklik antidepresanlara erkeklerden daha duyarlıdır.

Genetik faktörler: Bazı bireylerde genetik yapıdaki değişiklikler nedeni ile ilaca alınan cevap değişir. İlaçları metabolize eden bazı enzimlerin kalıtımsal eksikliği ve fazlalığı söz konusu olabilir.

Eliminasyon organlarının hastalıkları: Karaciğer ve böbrek fonksiyonu bozulan kişilerde ilaçların metabolizması, atılım hız ve derecesi azalır. Bu nedenlerle eliminasyon organları hasta olan kişilerde yeni bir doz ayarlaması yapılmalıdır.

Tolerans: Bazı ilaçlar devamlı kullanıldıklarında normalde alınan etkinin gittikçe azaldığı görülür. İlacın eski etkisini devam ettirebilmek için dozunu gittikçe artırmak gerekir. Bu duruma tolerans denir. Örneğin Narkotik analjezikler.

Diğer ilaçların vücutta bulunması: Başka ilaçların vücutta bulunması ilaç etkisinde önemli değişiklikler yapabilir.

Gerontolog ve Sosyal Hizmet Uzmanı Ecem BİLGEN

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s