Yaşlanma ve Sosyal Hizmet

Yaşlılık ve Sosyal Hizmet

Temelinde insan hakları ve sosyal hizmet ilkelerinin yer aldığı sosyal hizmet; bireylerin, ailelerin, grupların ve toplumların sosyal işlevselliklerinin sağlanmasını, karşı karşıya kaldıkları sorunlar ile baş edebilme kapasitelerinin geliştirilmesini ve çevresel koşulların gereksinimleri karşılayacak şekilde düzenlenmesini amaçlamaktadır.

Yaşlılara yönelik sosyal hizmetler de yaşlıların sosyal çevresi içerisinde karşı karşıya kaldıkları sorunların, problemlerin çözülmesi ya da en aza indirilmesi noktasında gereksinim duyulan müdahaleleri içermektedir. Bu müdahaleler “yaşlı bakıma muhtaçsa sosyal bakım programı geliştirilmesini, yaşlının sosyal rahatsızlıkları ve sosyal sorunları çok öndeyse ya da kronikleşmişse sosyal tedavi programı uygulanmasını, çevresine ya da topluma uyumu aksıyorsa sosyal uyumun sağlanması amacıyla sosyal rehabilitasyon programı uygulanmasını” kapsamaktadır.

Türkiye’de yaşlılara yönelik sunulan hizmetler Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Kamu Kurum ve Kuruluşları ve özel sektöre bağlı kuruluşlar tarafından sağlanmaktadır.

Yatılı Bakım Kuruluşları;

  • Huzurevleri,
  • Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri.

Gündüzlü Sosyal Hizmet Kuruluşları;

  • Yaşlı Hizmet Merkezi
  • Gündüzlü Bakım Merkezi
  • Evde Bakım Hizmetleri

Diğer Hizmetler

  • Yaşlılık Aylığı

Modernleşme ve kentleşmenin etkisiyle toplumsal yapıda meydana gelen değişim ve dönüşümler bireylere sunulan sosyal yardım ve hizmetlerde belediyeleri daha ön plana çıkarmayı ifade eden “sosyal belediyecilik” kavramını gündeme getirmiştir

Bu kapsamda belediyeler tarafından yaşlı bireylere ilişkin olarak;

  • Kurum bakımı,
  • Sağlık yardımı,
  • Teknik malzeme sağlanması,
  • İhtiyaca yönelik mekânsal düzenlemeler,
  • Gıda,
  • Giyim,
  • Yakacak
  • Ulaşım hizmetleri vb.

 yararlanmaya yönelik ayni ve nakdi yardımlar, çeşitli sosyal-kültürel faaliyetler gerçekleştirilmesi sosyal hizmet uygulamaları arasında nitelendirilmektedir.

Sivil toplum kuruluşları bütün dünyada yerel yönetimler ve özel sektör ile birlikte diğer sosyal hizmet alanlarında olduğu gibi yaşlılara yönelik hizmetlerin yürütülmesinde aktif rol almaktadırlar. Vatandaşların taleplerini ve ihtiyaçlarını dikkate alabilen sivil toplum kuruluşları, insanların refah düzeylerini geliştirebilecek hizmetleri ortaya koyabilmektedir. Sivil toplum kuruluşları, toplumları sosyal sorunlardan koruyucu ve önleyici bir misyon üstlenerek hizmet vermelidir.

Bu kuruluşların;

  • koruyucu-önleyici,
  • danışmanlık,
  • savunuculuk ve
  • kaynak yöneticiliği

rollerini tam anlamıyla kullanabilmeleri, toplumların sosyal adalet ile insan haklarını içselleştirebilmesine olanak sağlayacaktır.

Bu noktada ülkemizde;

  • Türk Geriatri Vakfı,
  • Geriatri ve Gerontoloji Derneği,
  • Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Araştırma Merkezi (GEBAM),
  • Geriatri Fizyoterapistleri Derneği,
  • Milli Eğitim Sağlık Eğitimi Vakfı (MESEV),
  • Türkiye Güçsüzler ve Kimsesizlere Yardım Vakfı,
  • Türkiye Yaşlılık Konseyi Derneği (TURYAK) ve
  • Türkiye Aile Planlaması Derneği gibi

sivil toplum kuruluşları yaşlılık ve sağlıklı yaşlanma alanlarında çeşitli çalışma ve araştırmalar yapmakta; sempozyum, kongre ve toplantılar düzenlemektedir.

            Her mesleğin olduğu gibi sosyal hizmet mesleğinin de etik değerleri vardır ve bu değerler altı bölümden oluşmaktadır.

  1. Değer: “Hizmet” (Sosyal hizmet uzmanları, sosyal sorunları bulunan ve ihtiyaç duyan kişilere yardımcı olmayı amaçlar.)
  2. Değer: “Sosyal Adalet” (Sosyal hizmet uzmanları sosyal adaletin sağlanması açısından taraftırlar.)
  3. Değer: “Bireylerin Değer Yargıları ve Saygınlıkları”(Sosyal hizmet uzmanları, her insanın kendi geçmişinden kaynaklı olarak kendine özgü değer yargılarının bulunduğunu ve bu nedenle saygıya değer olduklarını kabul eder.)
  4. Değer: “İnsan İlişkilerinin Önemi” (Sosyal hizmet uzmanları insan ilişkilerinin önemini benimserler.)
  5. Değer: “Dürüstlük” (Sosyal hizmet uzmanları dürüst ve güvenilir bir biçimde davranırlar.)
  6. Değer: “Yeterlik”(Sosyal hizmet uzmanları mesleki yeterliliğin önemini ve uygulamaya aktarılması gerektiğini kabul ederler.)

Sosyal Hizmet Uzmanlarının Yaşlılarla Çalışırken Dikkat Etmesi Gereken Etik İlkeler

  • Sosyal hizmet uzmanı her bir yaşlının kendine özgü kültürel bir mirasının olduğunu ve bu mirasın yaşlının davranışları üzerindeki işlevini anlamalıdır.
  • Hiçbir yaşlıya ırk, renk, etnik ve ulusal köken, cinsiyet, yaş, medeni durum, siyasi görüş, inanç, mezhep, cinsel tercih, zihinsel ya da fiziksel engelleri nedeniyle ayrımcılık yaparak yaklaşmamalıdır.
  • Her yaşlının kendi kaderini belirleme hakkı olduğu unutulmamalıdır.
  • Yaşlı bireyin özel hayatının korunmasına ve gizliliğine sosyal çalışmacı tarafından dikkat edilmelidir.
  • Yaşlı ile mesleki ilişki içerisinde olunduğu sürece, hizmetlerin amacı, süresi, sınırlılıklar ve olası riskler hakkında bilgilendirilmesi sağlanmalıdır. 
  • Yaşlıların gereksinim duymaları durumunda kendileri ile ilgili kayıtlara makul ölçülerde ulaşmaları sağlanmalıdır. 
  • Sosyal hizmet uzmanı yaşlıya yönelik hizmetlerin uzmanın yer değiştirmesi, sakatlık, hastalık ya da ölüm gibi her hangi bir olumsuzluk nedeniyle kesintiye uğramaması için gerekli önlemleri almalıdır.
  • Yaşlıya yönelik hizmetlerin sonlandırılmasına gereksinim duyulması durumunda mesleki ilişki sonlandırılabilir. 
  • Sosyal hizmet uzmanı yaşlı ile olan mesleki ilişkisine dikkate etmeli ve herhangi bir çıkar çatışması ve ilişkisi içerisine girmemelidir. .
  • Sosyal hizmet uzmanı ister özel sektörde isterse kamu sektöründe ücretli çalışan olarak, yaşlılardan herhangi bir ödeme ve hediye kabul etmesi söz konusu olamaz.
  • Sosyal hizmet uzmanı hiçbir yaşlıya duygusal/cinsel, fiziksel temas, cinsel tacizde bulunamaz ve küçük düşürücü bir dil kullanamaz. 

Gerontolog ve Sosyal Hizmet Uzmanı Ecem BİLGEN

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s