Polifarmasi

Polifarmasi

            Polifarmasi çoklu ilaç kullanımı olarak tanımlanabilir. Çoklu ilaç kullanımı dünyada giderek artan bir sorun haline gelmiştir.

Yaşlılık döneminde;

  • Birden fazla hastalığın bir arada bulunması
  • Her hastalık için farklı ilaçların kullanılmak durumunda olunması
  • Hastaların hekim tavsiyesi olmadan kendi kendilerine ilaç ve bitkisel ilaçlar kullanma eğiliminde olması
  • İlacın tedavi süresinin bittiği halde kullanıma devam edilmesi
  • Sıklıkla çok sayıda ilaç kullanılması polifarmasiye neden olur.

Yaşlılarda ilaç kullanımı ile ilgili yapılan bir çalışmada:

  • %52,6’sının doktor,
  • %21,1’inin kendi isteği,
  • %13,2’sinin arkadaş,
  • %7,9’unun eczacı,
  • %5,2’sinin komşu önerisi ile olduğu saptanmıştır.

Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımına bağlı yan etki oluşumunda;

  • İki ilaç kullanımında potansiyel yan etki riski %6 iken
  • Beş ilaç kullanımında oran %50
  • 8 ve daha fazla ilaç kullanımında ise %100’e ulaşmaktadır.

Polifarmasinin daha kolay açıklanabilmesi için bazı terimlerin bilinmesi gerekmektedir:

Yaşlılarda Doz Aşımı: Yaşlanma ile birlikte bilişsel fonksiyonlarda gerileme, unutkanlık, görme keskinliğinde azalma hastanın ilaç dozlarını unutması, karıştırması, fazla miktarda alımına sebep olabilir. Ayrıca ilacı veren doktorun ilaç dozunu yaşa göre düzenlememesi de aşırı doz ilaç kullanımına sebep olabilir. Çünkü yaşlılarda fizyolojik değişiklikler nedeniyle genç erişkinlere uygulanan dozlarda ilaç kullanımı yaşlılar için fazla gelebilir. Birbiri ile etkileşen ilaçların doz azaltılmadan reçete edilmesi de doz aşımına yol açabilir.

İlaç Etkileşimleri: Tek başına kullanıldığında güvenli olan bir ilaç, başka bir ilaçla birlikte kullanıldığında güvenli olmayabilir. Yan etkilerin oluşması iki ilacın birlikte kullanılması sonucu olabileceği gibi kullanılan ilacın bazı besinlerle veya bitkisel ilaçlarla etkileşimi sonucunda da görülebilir.

Yan Etkiler: Yan etkiler ilacın neden olabileceği istenmeyen etkilerdir. Yaşlı insanlarda yaygın olarak görülen bir yan etki de idrar yaparken zorlanmadır. Alerji ilaçları veya uyku ilaçları dahil birçok ilaç nedeniyle bu yan etki görülebilir.

İlaçların Yaygın Olarak Görülen Yan Etkileri

  • Bulantı veya kusma
  • Baş dönmesi
  • Baş ağrısı
  • Karın ağrısı ishal ya da kabızlık
  • Aşırı iştah veya iştahsızlık
  • Uyku problemleri
  • Ağızda kuruluk
  • Geçmeyen kuru öksürük
  • Deride kızarıklıklar
  • Yorgun hissetmek veya çabuk yorulmak
  • Depresyon hali
  • Cinsel problemler

Yan Etkiler Ne Zaman Başlar?

Eğer yan etki oluşacaksa genellikle ilaç kullanılmaya başlandıktan veya ilacın dozu arttırıldıktan sonra oluşur. Alerjik reaksiyonlar veya bağırsak sorunları gibi bazı yan etkiler ilaç alımından sonraki ilk saatler içinde görülebilir. Vücutta kızarıklık veya kuru öksürük gibi bazı yan etkiler haftalar hatta aylar sonra ortaya çıkabilir.

Hastaneye Başvurmalısınız!

Yeni bir ilaç kullanmaya başladıysanız ve ilacı kullanmaya başlayınca aşağıdaki şikayetlerden herhangi birini yaşadıysanız acil servisi arayınız:

  • Soluk alıp vermede zorluk
  • Göğüs ağrısı ve göğüste sıkışma hissi
  • Kendinden geçme
  • Yüzde dudakta dilde veya boğazda şişme
  • Nöbet geçirme

Yaşlı Bireylerde Akılcı İlaç Kullanımı Esasları

            Yaşlı bireylerde akılcı ilaç kullanım esasları şu şekildedir:

  • Yaşlı hastaya ilaç önerilirken tedavi bireye özgü olmalı, o hastaya en uygun ilaç seçilmelidir. 
  • Hastaya verilen ilaçlar konusunda hasta ve bakıcıları bilgilendirilmelidir.
  • Hasta tarafından alınan ilaçlar hekim tarafından kontrol edilmelidir. 
  • En az sayıda ilaçla yetinilmelidir. Tedavide az sayıda ama özellikleri iyi bilinen ilaçlar kullanılmalıdır.
  • İlaca mümkün olan en düşük dozda başlanmalıdır ve eğer gerekiyorsa ilacın dozu kontrollü olarak artırılmalıdır. 
  • Hastanın tedaviye uyumunu artırmak için ilaç tedavisi basitleştirilmelidir. İlaçların sıvı formülasyonları veya olanak varsa günde tek uygulamalı olanlar tercih edilmelidir. 
  • Hekim ile hasta ve/veya bakıcıları arasında iyi bir iletişim olmalıdır. 
  • Düzenli olarak tedavi gözden geçirilmeli ve gereksiz ilaçlar tedaviden çıkarılmalıdır. Yeni ilaç ilavesi hastanın yaşam kalitesini artırıyorsa tercih edilmelidir, yeni ilaçların yeni sorunlar yaratacağı unutulmamalıdır. 
  • Tıbbi sorunlar olanaklar elverdiğince ilaçsız olarak tedavi edilmeye çalışılmalıdır. 
  • Sakinleştirici özelliği olan ilaçlar kişinin günlük yaşamındaki faaliyetlerini etkileyebileceği için dikkatle önerilmeli ve kullanılmalıdır. 
  • Yan etkisi olabilecek ilaçlar mümkün olduğunca kısa sürede kullanılıp, kesilmelidir.

Gerontolog ve Sosyal Hizmet Uzmanı Ecem BİLGEN

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s